Leve het sekseverschil (in de zorg)

Posted by on Nov 4th, 2013 and filed under OPINIE, RECENT. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Hart- en vaatziekten manifesteren zich bij mannen anders dan bij vrouwen. Maar van oudsher worden er vooral mannelijke ratjes gebruikt als proefdier, en mannen bij latere onderzoekstadia. “Maar wetenschappelijk onderzoek dat het man-vrouwverschil volstrekt niet in ogenschouw heeft genomen, is slecht onderzoek”, zo stelt Ineke Klinge, universitair hoofddocent Gender Medicine aan de Universiteit Maastricht, in het UM webmagazine.

Onlangs gaf Klinge een masterclass voor een farmaceutische firma. Ze begon haar verhaal met artikel 1 van de Nederlandse grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. “Maar even adequaat behandelen, betekent in de gezondheidszorg juist verschil maken. Als je mannen en vrouwen gelijk behandelt, ontstaan er problemen. Een mannenhart is niet hetzelfde als een vrouwenhart, of het hart van een kind. Dat is geen aanval op de traditionele wetenschap, maar het zijn nieuwe inzichten.”

“Er is nu niemand meer die vrouwen diskwalificeert voor een topfunctie vanwege haar fysiek”

Na de tweede feministische golf raakte de verschillende biologie van vrouwen ten opzichte van die van mannen enigszins in het verdomhoekje. “De biologie werd tot die tijd gebruikt om vrouwen een bepaalde plek in de maatschappij toe te wijzen. Ze zouden bijvoorbeeld onbetrouwbare werknemers zijn vanwege hun hormoonschommelingen. Na de feministische golf werd die verschillende biologie een taboe-onderwerp.”
Inmiddels is dat tij gekeerd, mede onder invloed van de maatschappelijke ontwikkeling. “Er is nu niemand meer die vrouwen diskwalificeert voor een topfunctie vanwege haar fysiek. Die hernieuwde aandacht voor de verschillen tussen man en vrouw is terecht.”

Niet relevant
De afgelopen twee jaar leidde Klinge samen met Londa Schiebinger van Stanford University het project ‘Gendered Innovations: How gender analysis contributes to research’. Het rapport en bijbehorende website presenteren ruim twintig voorbeelden van wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat het analyseren van sekse en gender in wetenschappelijk onderzoek leidt tot betere kwaliteit. Onder andere door middel van checklists kunnen onderzoekers deze kennis toepassen, bijvoorbeeld als ze een subsidie-aanvraag doen in het kaderprogramma Horizon 2020. Daar moet de genderdimensie expliciet in aanschouw worden genomen.

Behalve voor onderzoekers is de informatie ook nuttig voor bijvoorbeeld beoordelaars van wetenschappelijke publicaties. “Zij zouden kunnen zeggen: ‘Als niet is aangegeven of het onderzoek in mannetjes- of vrouwtjesmuizen is gedaan, weigeren we het artikel.’ Ook als je kunt aantonen dat het voor dit onderzoek niet relevant is om naar verschillen te kijken, is het goed. Maar wat mij en mijn collega’s betreft moet je door deze checklists heen en het vermelden in je artikel.”

Normale check
Klinge is ervan overtuigd dat sekse en gender nu de aandacht gaan krijgen die het verdient. “Er is een cultuuromslag gaande. Onderzoekers presenteren zich als exponent van gender medicine, grote subsidieverstrekkers hebben er meer oog voor dan ooit, er zijn congressen en handboeken om de kennis te verspreiden.”
Om ook wetenschappers van de toekomst vertrouwd te maken met het gedachtegoed, ontwikkelde Klinge samen met zeven andere Europese universiteiten een mastermodule die in Maastricht ook als keuzevak wordt aangeboden aan Geneeskunde-studenten. “Zo leren ze hoe normaal het is om ook deze check uit te voeren in wetenschappelijk onderzoek.”

Vrouwelijke knie
Waarmee ze niet beweert dat elk sekseverschil relevant is. “De grote teen van een man zal weinig verschillen van die van de vrouw. En soms schiet de aandacht door naar de verkeerde kant. Zo ontwikkelde een fabrikant een knieprothese die specifiek op de anatomie van de vrouw zou zijn berekend. Terwijl bij zo’n prothese de lengte van de persoon veel belangrijker blijkt dan het geslacht. Overdreven aandacht is net zo fout als geen aandacht. Het gaat om de juiste aandacht.”

Bron: UM webmagazine

Share

Leave a Reply

Photo Gallery