Meiden, ga toch naar de maan!

Posted by on May 8th, 2017 and filed under CARRIÈRE, RECENT. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

De vrouwelijke wiskundigen van de NASA moesten ruim 50 jaar wachten op erkenning voor hun cruciale rol in de ruimtevaart. Met de film Hidden Figures is hun missie volbracht. De moderne techvrouwen hebben dat geduld niet. Zij staan op als rolmodel voor meisjes die voor hun beroepskeuze staan. ‘Vertel ze over je werk.’

Elke keer dat we een kans hadden om de finish te halen, verlegden ze de lijn’, zegt Mary Jackson bij de zoveelste tegenslag in de race naar de ruimte. Jackson is een van de vele vergeten radartjes die de Verenigde Staten in de jaren zestig hielpen om mensen de ruimte in te sturen, en later naar de maan.
Toen de ruimtewedloop met de Sovjet-Unie in volle gang was, behoorde Jackson tot de West Area Computing Unit, een groep vrouwelijke Afro-Amerikaanse wiskundigen in dienst van NASA. Haar opmerking betreft niet zozeer de moeizame pioniersfase van de ruimtevaart, maar vooral de standaard 1-0 achterstand waar vrouwen in wetenschap en techniek mee kampten, met name Afro-Amerikaanse vrouwen in het gesegregeerde Virginia van indertijd.

Digitale revolutie
De bijdrage van deze ‘space pilgrims’ bleef lange tijd onbelicht, tot vorig jaar het boek Hidden Figures verscheen van Margot Lee Shetterly, zelf een dochter van een NASA-onderzoeker. Donderdag 9 maart ging de gelijknamige verfilming in Nederland in première, met Janelle Monáe als Mary Jackson, Octavia Spencer als Dorothy Vaughan en Taraji Penda Henson als Katharine Johnson, het genie dat onder meer het traject van John Glenns vlucht om de aarde berekende. Het vertrouwen in computers was in die tijd nog niet zo groot. Vandaar de inzet van menselijke rekenaars.
Het intellect van deze vrouwen sprak dan minder tot de publieke verbeelding dan de doodsverachting van de astronauten, hun rol was niet minder belangrijk voor het slagen van de Apollo-missies. Dinsdag keek een groep Nederlandse topvrouwen uit de technologiewereld samen naar de film in de Amsterdamse Filmhallen.

Fact & Figures Nederlandse techvrouwen
28%
Vrouwen met een technische opleiding werken minder vaak in een technisch beroep dan mannen. 13% van de technisch beroepen wordt beoefend door een vrouw.

8%
In de energiesector halen technische vrouwen hun achterstand relatief sneller in dan in andere techsectoren. Hun aandeel is gestegen van 4 naar 8%.

30%
30 procent van de Nederlandse vrouwen onder de 30 jaar werkt in STEM-vakgebieden. De carrièrekansen in de technologiesector groeien sneller dan in andere sectoren.

10%
Mensen met een technische opleiding zijn minder vaak werkloos dan niet-technici. Wel is de werkloosheid onder vrouwelijke technici hoger dan onder mannelijke technici: 10% tegen 6%.
Bronnen: CBS, Monitor Technologiepact, VSNU, Microsoft.

In de Verenigde Staten leidde Hidden Figures, naast hoge kaartverkoop, al tot allerlei lokale initiatieven om meisjes en vrouwen van diverse komaf te betrekken bij de digitale revolutie. De Black Girls Code roept meisjes op in de voetsporen te treden van Katharine Johnson. De film zette Pepsico en 20th Century Fox aan tot het uitschrijven van de wedstrijd The search for Hidden Figures, met als prijs flinke beurzen voor vrouwen om hun ambities te verwezenlijken.

Afhaken met 14
Het boek, de film en de andere initiatieven begonnen op 11 februari: International Day of Women and Girls in Science. Techondernemer en initiatiefnemer van de Nederlandse filmvertoning Janneke Niessen hoopt op navolging in Nederland, dat internationaal gezien achter loopt wat betreft vrouwelijke betrokkenheid bij technologie. ‘Hoe meer rolmodellen in STEM (Science, Technology, Technique, Mathematics) hoe beter’, zegt ze, ‘want het gebrek aan vrouwelijke voorbeelden is wat veel meisjes weerhoudt om voor een studie en carrière in tech te kiezen.’

Hopper Stone/Twentieth Century Fox

Ze haalt een zojuist gepubliceerd onderzoek aan van Microsoft en School of Economics onder 11.500 Europese meisjes en jonge vrouwen. ‘Naast rolmodellen is ook actieve aanmoediging van ouders en leraren nodig om de interesse van meisjes aan te wakkeren en vast te houden. Een opmerkelijke uitkomst van het onderzoek is dat Nederlandse meisjes rond een jaar of elf interesse krijgen voor STEM-vaardigheden, maar velen haken rond hun veertiende alweer af.’

Katherine Johnson in Langley. Foto: NASA.

Niessen is ook een van de initiatiefnemers van Inspiring Fifty, die jaarlijks op Internationale Vrouwendag de vijftig meest inspirerende techvrouwen in Europa voor het voetlicht haalt. Dit jaar behoren hier vier Nederlandse vrouwen bij, maar er moet wat Niessen betreft nog veel verbeteren. Samen met Joelle Frijters richtte ze het onlinetechbedrijf Improve Digital op. Zij willen niet zoals de vrouwen van de West Area Computing Unit meer dan vijftig jaar wachten om dan alsnog als goed voorbeeld te dienen. Vrouwen in tech moeten die voorbeeldrol nu opeisen, aldus Niessen.
‘Vertel over je werk aan meisjes. Ik hoorde laatst van een collega dat zijn dochter van een lerares te horen kreeg dat het schooluitje naar de TU Delft eigenlijk meer voor jongens was bedoeld. Kijk, daar ga je al met je stokoude aannames.’

Gelijkwaardig behandelen
Vergeleken met andere Europese landen en daarbuiten is hier onder meisjes relatief weinig animo voor tech, al wijzen sommige instroomcijfers op een lichte verbetering in het hogere onderwijs. Gekeken naar de hoogst gevolgde opleiding in de beroepsbevolking lijken studies als wiskunde en natuurkunde sowieso uit de gratie bij jongeren. Informatica wint wel aan populariteit, maar niet onder vrouwen.

Sinds Valentina Tereshkova de primeur had in 1963, hebben 59 vrouwen een ruimtevlucht gemaakt, waaronder drie Europeanen. Wanneer gaat er een Nederlandse vrouw de ruimte in?

Space Girls Space Women
Om Europese vrouwen in de ruimtevaart een gezicht te geven heeft onder meer ESA het project Space Girls Space Women opgezet. Van het nieuwe personeel dat de Europese ruimtevaartorganisatie in 2015 in dienst nam, is 40% vrouw. ESA telt één ceo en tien directeuren, waarvan één vrouw.
Spacewomen.org

Menselijke computers
Met The Human Computer Project wil auteur Margot Lee Shetterly alle vrouwen eren die als ‘menselijke computer’ voor NASA en zijn voorloper NACA werkten. Shetterly is auteur van Hidden Figures.
Thehumancomputerproject.com

Jullie zijn verkleed!
Wat gebeurt er als je een lagere schoolklas vraagt een piloot en een chirurg te tekenen? Behalve een pak tekeningen van mannelijke beroepsbeoefenaren, levert het experiment van Inspiring the Future ook een opmerkelijke reactie van een meisje op.
Inspiringthefuture.org/redraw-the-balance

De groep van jonge mannelijke informatici is zes maal groter dan vrouwen. Bij hogere studies in techniek, industrie en bouwkunde is dit bijna vier keer zoveel: bijna tien keer meer dan op de middelbare school. Wel is bij de jongste generatie het verschil gedaald naar 6,5 keer, aldus het CBS.
‘Er bestaan veel uiteenlopende cijfers’, zegt Niessen, ‘maar de trend is nergens zodanig dat ik er vrolijk van word. In Amerika loopt het aandeel meisjes in computer science zelfs terug. Het zit deels in de meisjes zelf. Ze hebben vaak het idee dat ze minder goed zijn in STEM-vaardigheden dan jongens. Ook al blijkt uit statistieken dat ze hogere cijfers halen. Maar als je kijkt naar wat er gebeurt in techbedrijven, denk aan Uber, dan ligt daar ook een reden waarom vrouwen afhaken. De eerste tip die wij bedrijven geven: zorg dat vrouwen er op kunnen vertrouwen dat ze gelijkwaardig worden behandeld.’

Hidden Figures, The American Dream and the Untold Story of the Black Women Mathematicians Who Helped Win the Space Race, William Morrow/HarperCollins, 2016, €15,95.

Dit artikel verscheen eerder in Het Financieele Dagblad.

Comments are closed