Nederlanders zijn vrouwelijk, Amerikanen zijn mannelijk?

Posted by on Nov 11th, 2010 and filed under OPINIE. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Het doet het altijd goed: mensen in hokjes stoppen, niet alleen op basis van hun sekse, maar ook naar de ‘sekse’ van hun eigenschappen en gedrag; of iemand feminien is of juist masculien. Dankzij organisatiepsycholoog Geert Hofstede zijn de termen masculiene en feminiene cultuur ooit in Nederland in zwang geraakt. Masculiene waarden zijn onder meer competitiviteit, assertiviteit, ambitie en het vergaren van rijkdom en status. Feminiene waarden zijn bescheiden gedrag, dienstbaarheid en solidariteit.

Stereotypen
Nu heeft Kees van den Bos van de Universiteit Utrecht in het Amerikaanse tijdschrift Journal of Personality and Social Psychology een artikel gepubliceerd waarin de cultuur van de Verenigde Staten als masculien naar voren komt, en die van Nederland als feminien.
Lief meisjeDe Amerikaanse cultuur is veel meer op competitie gericht concludeert Van den Bos. De Nederlandse cultuur uit zich juist in betrokkenheid.
“In plaats van wedijveren met anderen, lijken Nederlanders eerder geneigd om de mensen uit hun omgeving op alle mogelijke fronten te betrekken. Zelfs als blijkt dat anderen minder competent zijn dan zijzelf, gunnen Nederlanders deze anderen een kans”, lezen we in het persbericht.
Prachtig en vast ook waar. De angel zit ‘m ook niet in deze beschrijving, maar in de aanduidingen masculien en feminien. Moeten deze gewone menselijke eigenschappen nu werkelijk worden verdeeld in “vrouwelijk” en “mannelijk”? Zijn we die tijd, waarin mannen een homogene groep waren en vrouwen een homogene groep vormden (althans volgens de heersende moraal), niet voorbij? Wie menselijke eigenschappen en gedragingen wil benoemen (en waarderen), hoeft toch niet terug te grijpen naar een terminologie die ooit op basis van seksestereotypen, gemiddelden en religieuze normen is bedacht?

Ver plassende jongetjes
Hofstede werd er indertijd niet moe van te benadrukken dat feminien niet gelijk staat aan vrouw of vrouwelijk, en dat masculien niet over mannen of mannelijkheid gaat. Toch kwam het wel daar op neer. Eigenschappen als competitiviteit en ambitie worden nog steeds masculien genoemd door wetenschappers en niet feminien. Hoe kan dat? Omdat jongetjes van jongs af aan wedstrijdjes ver-plassen met elkaar houden; in de speeltuin, op school, in het café en op het werk? Terwijl meisjes lief spelen?
Stoere jongensMaar meisjes meten zich net zo goed van jongs af aan elkaar; ook zij vangen elkaar vliegen af in de speeltuin, op school, in het café en op het werk. De competitie gebeurt misschien op een ander terrein, en misschien te subtiel voor velen om te herkennen. Maar het gaat om hetzelfde: competitie.
Als de oorspronkelijke competitieve inslag van jongens en mannen wordt verklaard met hun biologische opdracht om de beste (en de meeste) bedpartners te vergaren. Dan is toch zeker de biologische opdracht van meisjes en vrouwen ook om de beste bedpartner (en verzorger) weg te kapen voor de rest? Hoezo en sinds wanneer hebben competitie en ambitie eigenlijk een sekse? In de biologie in ieder geval niet – gezien de vele voorbeelden van strijdende vrouwtjesdieren.

Rolverdeling
Het gebruik van termen als feminien en masculien voor menselijke eigenschappen en gedrag lijkt mij een sociologische, zelfs morele achtergrond te hebben. Want welke gedragingen herkennen we als “ambitieus”, “competitief”, “betrokken” en welke niet? En zegt dat niet vooral iets over onze normerende kijk op mannen en vrouwen en hun rollen? Waar komt trouwens de behoefte vandaan om menselijke eigenschappen onder te verdelen naar mannelijk en vrouwelijk, als het alleen maar stereotypen bevestigt en daarmee impliciet ook de traditionele rol- en gedragsverdeling – voor zowel mannen als vrouwen?

Ambitieloos
Met zijn artikel wil Van den Bos overigens vooral duidelijk maken dat westerse culturen onderling verschillen en meer begrip krijgen hoe culturen precies van elkaar verschillen. Ik zie een ander lichtpuntje.
Staat dè Nederlander te boek als ambitieloos; hij of zij kan wel degelijk worden verleid competitiever gedrag. Hoera.
“De Nederlander heeft daar wel, in tegenstelling tot de Amerikaan, een prikkeling voor nodig. Als hem bijvoorbeeld, zoals in het onderzoek, van tevoren wordt verteld dat hij na het invullen van een vragenlijst beoordeeld wordt, blijkt de Nederlander in mannelijkheid [daar komt de aap weer uit de mouw, MvI] niet onder te doen voor de Amerikaan. Ook de Nederlander blijkt dan competitief, hij moet alleen worden getriggerd. En elke Amerikaan blijkt tevens tot een feminiene reactie te verleiden”, aldus het persbericht. De tranen schieten mij in de ogen; stel je voor, Amerikanen die betrokkenheid tonen. Het zijn ook net mensen. En Nederlanders met ambitie. Zo mannelijk en stoer! (of juist niet?)

Mirjam van Immerzeel

Beeld: Chicks57 en Foxtongue

Follow CEO_ME on Twitter

Share

Leave a Reply

Photo Gallery