Tem het groene monster en gebruik het

Posted by on Jun 23rd, 2014 and filed under Column, RECENT. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Er is niets mis met een beetje zakelijke jaloezie, schrijft Mirjam van Immerzeel in FD Persoonlijk. Sterker, de zonnige kant van het groene monster, bewonderen en benijden, zet juist aan tot ambitie en initiatief.

Als je steeds over je schouder naar anderen kijkt, verlies je negen seconden, vertelt Marion Freijsen in een special van het FD over zakenvrouwen van The Next Women. Dat kost je de race. De wijze woorden van haar vroegere triatlon-coach klinken nog door in haar even succesvolle zakelijke carrière met onder andere haar bedrijf EFactor.
Toch helpt het zo nu en dan om wel naar anderen te kijken in plaats van te blijven doorrennen op je eigen koers. Jezelf vragen stellen als: hoe doet hij, en: waarom lukt het haar wel? Daar leer je niet alleen van, ze drijven ook je ambitie om te excelleren. Meer winst te maken, socialer leiding te geven en duurzamer te produceren. Tegenwoordig moet het ‘je laten inspireren’ heten, maar volgens de sociale wetenschap komt het gewoon neer op bewonderen en benijden, de zonnige kant van jaloezie.

Verpieterd gazon
Was het jaloezie toen een zakenvrouw tijdens een handelsmissie eens tegen mij mopperde dat andere ondernemers het ene na het andere waardevolle contact legden met potentiële zakenpartners en klanten, terwijl haar nauwelijks een blik werd gegund tijdens een speed date sessie voor ondernemers?

Als we onze prestaties, ons bezit en prestige vergelijken, dan doen we dat met de degene die het net iets beter doet.

Zeker. Maar het wakkerde ook een vuurtje in haar aan. Eenmaal uitgefoeterd, wachtte ze niet af, sprak mensen aan en zette ze het Nederlandse ambassadepersoneel voor haar aan het werk. Resultaat: een paar interessante zakelijke kansen.

Aan iemand die iets beter of handiger doet, kun je je optrekken. Die moet je niet proberen neer te halen.

Voor iedereen met een beetje zakelijk ambitie, kan het altijd beter en is gras van de buurman niet zelden groener. Dat komt omdat we nooit lang naar het verpieterde gazon van de achterbuurman kijken. Als we onze prestaties, ons bezit en prestige vergelijken, dan doen we dat met de degene die het net iets beter doet.
Maar dat willen we liever niet horen, dat riekt naar jaloezie, en dat is in deze polder bijna gelijk aan sociale zelfmoord. Het is in ieder geval niet heel zen. De zakenvrouw wilde haar gevoelens ook alleen luchten als ik haar naam niet zou opschrijven.

Jaloezietaks
Jaloezie staat te boek als een negatieve emotie. Het kan leiden tot Machiavelliaans gedrag, depressie en agressie bij het jaloerse type en zelfs tot gevaar voor anderen. Jaloezie, niet voor niets verbeeld als slang, is een sociaal gif leren we vanaf de kleuterschool tot aan de huidige discussies over bonussen en belastingen aan toe.

We hebben belangrijke medicijnen en vindingen te danken aan wedlopen tussen wetenschappers.

Dreigen de erven van familiebedrijven extra te worden belast? Noem het jaloezietaks en het proefballonnetje wordt snel weer neergehaald. Kritiek afdoen als jalousie de métier is de snelste manier om iemand het zwijgen op te leggen. Het liefst met het woordje zuur er bij.
Zo’n taboe heeft ook een positieve keerzijde. Jaloezie is namelijk net zo goed een bron van ambitie, gezonde competitie en initiatief. Ergens naar kijken en denken: dat wil ik ook bereiken of bezitten, of dat kan ik beter – in de enquête van The Next Women 100 zeiden vele zakenvrouwen precies dàt over de start van hun bedrijf.
We hebben belangrijke medicijnen en vindingen te danken aan wedlopen tussen wetenschappers. De Amerikanen stonden eerder op de maan dan de Russen omdat ze het andersom niet konden verdragen. En hup, onze kennis over de ruimte en onze satelliet nam een hoge vlucht.

Maaihoogte
U denkt nu: ik ben nooit jaloers? Jaloezie behoort tot het vaste gedragsrepertoire van de mens, àlle mensen. U ook. Het is een dankbaar studieonderwerp voor sociale wetenschappers die met allerlei geniepige sociale experimenten uw na-ijver hebben vastgesteld.
Of jaloezie zich ontpopt tot destructieve afgunst of juist leidt tot initiatief en ambitie hangt mede af van ons rechtvaardigheidsgevoel. Als iemand in onze ogen terecht en op eerlijke wijze succes boekt, leidt dat tot bewondering en kan dat aanzetten tot actie om dat succes te evenaren of te verbeteren. Is het succes onverdiend – al dan niet vermeend – dan kan het afgunst, kwaadsprekerij en zelfs sabotage opleveren.

Vrouwen hebben hun eigen term gekregen voor het maaiveld: de krabbenmand waarin succesvolle vrouwen omlaag worden getrokken door de achterblijvers.

Voor een volk dat graag net onder maaihoogte vertoeft, hebben we opvallend veel woorden voor jaloezie. Niet voor niets is de term ‘jaloezietaks’ in Nederland in zwang geraakt. Van belastingen wordt vaak gezegd dat ze voortkomen uit de afgunst van de minder productieven.
Voorstanders van nivellering menen dat gelijkheid tot minder jaloezie leidt en dat dat op zich al een mooi streven is. Tegenstanders stellen op hun beurt dat gelijkheid juist jaloezie voedt omdat het groene monster vooral waart onder gelijken. Hoezo, slaag jij wel en ik niet? We zijn toch gelijk? Dan zal je het vast niet verdienen.
Vrouwen hebben hun eigen term gekregen voor het maaiveld: de krabbenmand waarin succesvolle vrouwen omlaag worden getrokken door de achterblijvers. In die mand wordt nog vaak de moederkaart getrokken om de boel gelijk te trekken. Jij slaagt in je vak of in zaken? Oh, maar dan moet je thuis wel steken laten vallen ten koste van je kinderen of je relatie. Het was heel lang een effectief argument om vrouwelijke ambitie in de kiem te smoren.

Je optrekken
Maar de krabbenmand loopt langzaamaan leeg, bewijst nu ook weer een lijst als The Next Women 100. Allicht nooit helemaal – er is nu zelfs ontdekt dat het hormoon oestrogeen jaloerse gevoelens aanwakkert. Maar hoe meer vrouwen zich zakelijk laten gelden, hoe minder krabben grip krijgen op vrouwen die zich wel bij de vaart der volkeren willen aansluiten.

Carmen Breeveld, voorzitter van de Federatie Zakenvrouwen zei eens dat jaloezie de ontplooiing van vrouwen in de weg staat. Ik denk dat jaloezie ook wel eens een motor van zelfontplooiing kan zijn. Mits het niet uitmondt in misgunnen. Aan iemand die iets beter of handiger doet, kun je je optrekken. Die moet je niet neerhalen. Karin Stoevenbeld, directeur van Interall, verwoordt het treffend: ‘Als je anderen succes misgunt, hoe krijg je dan zelf business?’

Ze bewonderen en benijden, ook hun concurrenten, van wie ze hopen veel te leren terwijl ze aan hun stoelpoten zagen.

De honderd meest inspirerende zakenvrouwen van The Next Women 2014 zijn daarom gul in het noemen van voorbeelden, van grote voorbeelden (de Richard Bransons en Sheryl Sandbergs) tot kleinere voorbeelden wat dichter bij huis. Ze bewonderen en benijden, ook hun concurrenten, van wie ze hopen veel te leren terwijl ze aan hun stoelpoten zagen. Of ze zoeken juist de samenwerking onder het motto: if you can’t beat them, join them.

Tweede sekse
En laat dan nog één mythe hier ontkracht zijn. Dat het groene monster vooral in vrouwen zou huizen. Het zijn juist mannen die vrouwelijke ambitie en carrièresucces belonen met afgunst blijkt uit recente onderzoeken aan Amerikaanse en Nederlandse universiteiten. Boekt een vrouw maatschappelijk succes dan voelt haar partner zich slechter. Faalt ze, dan gaat het al stukken beter. Daar heeft gelijkheid tussen de seksen weinig aan veranderd. Het is te hopen voor de heren dat ze hun jaloezie omzetten in wat meer ambitie. Anders worden ze nog de tweede sekse.

Gepubliceerd in FD Persoonlijk.

Share

Leave a Reply

Photo Gallery