Wees blij dat je het heft in handen hebt

Posted by on Jun 1st, 2014 and filed under OPINIE. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

“Het is onrealistisch om vrouwen te verwijten dat ze niet economisch zelfstandig zijn terwijl we mannen niet afrekenen op hun minieme zorginspanningen, de overheid op hun bezuinigingen op de kinderopvang, of bedrijven op zwangerschapsdiscriminatie”, schrijft Joyce Brekelmans op Volkskrant.nl.

Berkelmans reageert daarmee op de constatering van Yves Leterme, oud-premier van België en nu verbonden aan OESO, dat Nederlandse vrouwen aanzienlijk minder uren werken dan vrouwen in andere landen en daarmee de economie geen dienst bewijzen.
Haar betoog roept echter meer vragen op dan het sleetse antwoord dat er in is verpakt (mannen, bedrijven en overheid moeten meer doen voor vrouwen, dan willen en kunnen vrouwen wel meer werken). Laat ik een paar punten uitlichten.

Jonge vrouwen verdienen meer dan mannen
Dat Nederlandse vrouwen over het algemeen minder werk maken van hun loopbaan en economische zelfstandigheid, is vooralsnog een feit. Dat ook Nederlandse vrouwen zonder kinderen vaak een parttime baan hebben, leren we van het CBS.
Het tij keert beetje bij beetje ten goede: dat vrouwen en masse kiezen om te investeren in de hoogst mogelijke opleiding en een hoog gemiddeld startsalaris (hoger dan dat van mannelijke starters) is namelijk ook een feit.
Meisjes en vrouwen (maar dat geldt net zo goed voor jongens en mannen) maken zelf keuzen over hun toekomst. Beide seksen worden daarbij vooral beïnvloedt door hun directe omgeving (ouders, vrienden en collega’s). Hun keuzen zijn ook afhankelijk van hun competenties en voorkeuren. Wettelijke beperkingen noch gebrek aan informatie en middelen staan in de weg.

Afrekenen aan de keukentafel
Berkelmans schrijft dat “we” (wie precies we is, is niet duidelijk) mannen niet afrekenen op “hun minieme zorginspanningen”. Als er ergens moet worden afgerekend dan is dat aan de keukentafel en niet in de krant. Sterker, dat ‘afrekenen’ zou moeten gebeuren nog voor er wordt samengewoond en zwangerschappen worden ingezet. Aangezien vrouwen kinderen op de wereld zetten en zelf daar de meeste gevolgen (leuke en misschien minder leuke) van dragen, strekt het ook tot hun voordeel om zaken als taakverdeling tijdig op tafel te leggen. Zelfs voorwaarden te stellen, en als dat niet goed uitpakt: consequenties te trekken.

Uit mijn onderzoek naar de kinderwens van Nederlandse vrouwen voor het boek Dilemma, wil ik een kind of niet? (2005) en ook actuele gesprekken met moeders, vallen een paar dingen op. Dat de beslissing om een gezin te stichten vaak makkelijker en sneller wordt genomen dan je zou denken. Terwijl het de grootste levensbepalende beslissing is die je kunt nemen. Romantiek, diepgewortelde verwachtingen en persoonlijke wensdromen over relaties en moederschap voeren de boventoon. En toch blijven ze nog vaak onuitgesproken.

Ook komt naar voren dat veel vrouwen praktische zaken nauwelijks bespreken met hun partner. Uit angst of om romantische redenen worden de onderwerpen zorgtaken en loopbanen verzwegen. Het gaat toch goed nu? zeiden stralende moeders in spe over de toekomstige taakverdeling in hun (toen nog) kinderloze huishouden. Om een paar jaar later te mopperen dat hun man zo weinig doet (om er soms aan toe te voegen dat ze stiekem eigenlijk ook wel liever veel thuis zijn).
Op je strepen staan in een liefdesrelatie ligt natuurlijk lastig, vooral als je pas achteraf niet tevreden blijkt. Met een tweede op komst, een gat in je loopbaan en daardoor minder salaris en doorgroeimogelijkheden, kan het lastig (her)onderhandelen zijn aan de keukentafel. Feit is dat degene die het meeste heeft te winnen bij herverdeling van taken, daar het meeste werk van zal moeten maken.
Zo werkt het; als je iets graag wilt of iets belangrijk vindt, dan neem je je verantwoordelijkheid en zorg je dat je (als partner, als werknemer, als burger) anderen (mannen, bedrijven, overheden) daarin meekrijgt. Maar vaak ijveren ook andere belangen om voorrang: de sfeer thuis en op het werk, bevredigend moederschap, een fijn draaiend gezinsleven, de hypotheek die moet worden betaald etc. Krijgen vrouwen nu wèèr de schuld, verwijten toegeworpen? Integendeel, laten we met dat slachtoffergevoel eens voorgoed afrekenen, want daarmee is niemand geholpen.

Mentale verrekening
Berkelmans moppert ook dat de bezuinigingen op de kinderopvang vrouwen de kantoren uit jaagt: “Als kinderopvang zo duur is dat fulltime blijven werken je effectief geld kost?” Is dat zo? Uit peilingen is gebleken dat vrouwen nauwelijks minder zijn gaan werken vanwege de hogere opvangkosten. Door duurdere opvang zijn ouders meer op zoek gegaan naar goedkopere alternatieven. Trouwens, waarom worden ook hier weer de kosten ‘mentaal’ verrekend met het arbeidspatroon en inkomen van de vrouw? Wie dat niet eerlijk vindt, zal ook dat aan de keukentafel moeten aankaarten.

Trots op verantwoordeljkheid
Zwangerschapsdiscriminatie is een zaak voor het College voor de rechten van de mens, waarin de Commissie gelijke behandeling is opgenomen. Volgens het College ervaren jaarlijks 65.000 vrouwen problemen op het werk vanwege hun zwangerschap/ouderschap. Hoeveel mannen het betreft, is niet onderzocht. Werkgevers mogen vrouwelijke sollicitanten niet vragen of ze zwanger zijn. Sollicitanten doen er verstandig aan niet te antwoorden op dergelijke vragen. Ik ken trouwens geen enkele vrouw (werkneemsters en vrouwen die zelf werkgever zijn) die het onredelijk vindt als een kleine werkgever onder de huidige omstandigheden niet zit te wachten op de zwangere sollicitant. Maar handhaving van de wet en een assertieve opstelling van werknemers moeten zwangerschapsdiscriminatie kunnen terugdringen.

Ondanks alle teleurstellende cijfers, (vermeende) verwijten en verantwoordelijkheden die worden doorgeschoven, halen vrouwen hun maatschappelijke achterstand langzaam maar gestaag in. Vrouwen komen van ver. Vrouwen zouden daarom anno 2014 best wel een beetje trotser kunnen zijn op het feit dat ze verantwoordelijk hebben. Dat ze de regie over hun leven in handen hebben. Dat is niet altijd leuk of makkelijk en komt met keuzen. Maar het is wel een geweldige verworvenheid. Moeten dan weer anderen over ons gaan waken? Nee toch.

Share

Leave a Reply

Photo Gallery